Khi Vpop tìm về bản sắc Việt: Vì sao chất liệu dân tộc đang trở thành xu hướng?
Từ Sơn Tùng M-TP, Hoàng Thùy Linh đến MONO và Ca nương Kiều Anh, văn hóa truyền thống đang trở thành nguồn cảm hứng mạnh mẽ của Vpop hiện đại.
Khi Vpop tìm về bản sắc Việt: Vì sao chất liệu dân tộc đang trở thành xu hướng? Có một thời gian, khi nhắc đến một sản phẩm âm nhạc Việt được đầu tư lớn, câu hỏi thường được đặt ra là nó giống K-pop hay US-UK đến mức nào. Từ cách phối khí, trang phục, vũ đạo cho đến màu sắc của MV, ảnh hưởng của những nền công nghiệp âm nhạc lớn từng hiện diện rất rõ trong Vpop. Nhưng vài năm trở lại đây, một chuyển động khác đang ngày càng dễ nhận thấy: thay vì cố gắng làm cho sản phẩm của mình giống với thế giới, nhiều nghệ sĩ Việt bắt đầu tìm cách để thế giới nhận ra điều gì khiến âm nhạc của họ mang bản sắc Việt Nam. Đàn tranh, đàn nguyệt, sáo trúc, ca trù, hát xẩm, nhã nhạc, văn học dân gian, trang phục truyền thống hay những không gian như làng quê Bắc Bộ và kiến trúc cung đình Huế đang xuất hiện ngày càng nhiều trong các sản phẩm âm nhạc đại chúng. Điều đáng chú ý là những chất liệu này không còn chỉ được đưa vào như một lớp trang trí cho MV. Các nghệ sĩ trẻ đang thử biến chúng thành một phần của giai điệu, hòa âm, cách kể chuyện và thậm chí là bản sắc nghệ thuật của chính mình. Những sản phẩm gần đây của MONO, Kiều Anh, Hương Tràm, Phương Mỹ Chi hay SOOBIN cho thấy xu hướng này vẫn tiếp tục phát triển mạnh trong năm 2026. Nhìn lại Vpop, đây không phải một câu chuyện hoàn toàn mới. Tuy nhiên, điều mới nằm ở cách thế hệ nghệ sĩ hiện tại tiếp cận văn hóa truyền thống: họ không cố tái hiện nguyên bản quá khứ, mà đưa những gì thuộc về quá khứ vào một ngôn ngữ âm nhạc mà người trẻ hôm nay có thể nghe, xem và chia sẻ. Từ “Lạc trôi” và thời điểm chất liệu truyền thống bước vào mainstream Nếu tìm một trong những sản phẩm đại chúng giúp khán giả trẻ chú ý mạnh hơn đến sự kết hợp giữa âm nhạc điện tử và chất liệu truyền thống, Lạc trôi của Sơn Tùng M-TP là một ví dụ khó bỏ qua. Ra mắt đầu năm 2017, ca khúc sử dụng nền future bass hiện đại nhưng đưa những âm sắc gợi liên tưởng đến đàn tranh, sáo và âm nhạc phương Đông vào bản phối. Phần hình ảnh cũng lựa chọn một thế giới cổ phong thay vì bối cảnh đô thị quen thuộc của nhạc pop. VnExpress khi đó nhận định Lạc trôi nằm trong xu hướng đưa chất liệu dân tộc vào sản phẩm dành cho giới trẻ, kết hợp nhạc cụ truyền thống với âm thanh điện tử. Điều thú vị ở Lạc trôi là Sơn Tùng không biến ca khúc thành một sản phẩm “nhạc truyền thống”. Người nghe vẫn nhận ra rất rõ đây là Sơn Tùng, vẫn có electronic, cách hát và tư duy pop của một nghệ sĩ trẻ, nhưng bên trong thế giới đó xuất hiện những lớp thẩm mỹ khác với những gì Vpop mainstream khi ấy thường sử dụng. Chính cách làm này cho thấy một hướng đi quan trọng: văn hóa truyền thống không nhất thiết phải được giữ trong một hình thức truyền thống. Nó hoàn toàn có thể bước vào pop, electronic hay hip-hop miễn là người nghệ sĩ tìm được cách chuyển hóa phù hợp. Hoàng Thùy Linh và việc biến văn hóa thành một thế giới nghệ thuật riêng Nếu Sơn Tùng từng tạo ra một sản phẩm nổi bật bằng sự giao thoa giữa hiện đại và cổ phong, Hoàng Thùy Linh lại là nghệ sĩ theo đuổi hướng đi này một cách có hệ thống hơn. Trong các dự án như Bánh trôi nước , Để Mị nói cho mà nghe , Tứ Phủ , Kẽo cà kẽo kẹt , Gieo quẻ hay sau này là See Tình , văn hóa dân gian không chỉ nằm ở một loại nhạc cụ. Nó xuất hiện từ câu chuyện, nhân vật văn học, tín ngưỡng, thành ngữ, trang phục cho đến cách xây dựng thế giới thị giác. Với album Hoàng , Hoàng Thùy Linh từng khai thác hàng loạt hình tượng quen thuộc của văn hóa và văn học Việt Nam như Mị, Thúy Kiều, Tấm hay hình ảnh liên quan đến tín ngưỡng Tứ phủ. Điều đáng chú ý là những nhân vật ấy không được kể lại nguyên bản. Cô đưa chúng vào một bối cảnh mới, thay đổi góc nhìn và để những nhân vật vốn thuộc về văn chương, tín ngưỡng hay ký ức văn hóa trở thành những người phụ nữ của thời hiện đại. Đây có lẽ là lý do Hoàng Thùy Linh trở thành một trường hợp tiêu biểu khi nói về “dân gian đương đại”. Cô không chỉ lấy một chiếc áo truyền thống, một nhạc cụ hay một hình ảnh quen thuộc rồi đặt vào MV. Chất liệu văn hóa được đưa vào từ quá trình hình thành ý tưởng, sau đó được tái cấu trúc bằng pop, dance, electronic và tư duy thị giác hiện đại. Để Mị nói cho mà nghe là ví dụ rõ nhất. Một nhân vật trong Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài được đưa ra khỏi hình dung quen thuộc trong sách giáo khoa và trở thành một cô gái trẻ muốn sống, vui chơi và tự quyết định cuộc đời mình. Ca khúc mang cấu trúc pop dễ nghe nhưng sử dụng màu sắc ngũ cung và những liên tưởng rõ nét tới văn hóa vùng cao. Sự kết hợp ấy từng giúp sản phẩm tạo hiệu ứng lớn và giành nhiều giải thưởng âm nhạc trong nước. Ở đây, truyền thống không còn đối lập với hiện đại. Truyền thống trở thành nguyên liệu để tạo ra cái hiện đại. MONO và một thế hệ trẻ không còn ngại đưa di sản vào nhạc pop Đến năm 2026, xu hướng này tiếp tục được thể hiện khá rõ ở MONO với Công Tử Văn Thơ . Đây là một trường hợp thú vị bởi MONO vốn được biết đến với pop, electronic và R&B, tức là những thể loại có ngôn ngữ rất hiện đại. Thay vì từ bỏ màu sắc đó để làm một sản phẩm “cổ truyền”, MONO đưa di sản vào chính…
